Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là một trong những tội phạm phổ biến trong thực tiễn đời sống.
Vậy khi nào một hành vi được xác định là tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản? Các yếu tố cấu thành tội phạm và mức hình phạt được pháp luật quy định như thế nào? Bài viết dưới đây của Luật Lưu Danh sẽ phân tích các vấn đề pháp lý liên quan.
Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017.
Lừa đảo chiếm đoạt tài sản là hành vi sử dụng thủ đoạn gian dối nhằm làm cho người có tài sản hoặc người quản lý tài sản tin tưởng, từ đó tự nguyện giao tài sản cho người thực hiện hành vi. Sau khi nhận được tài sản thông qua thủ đoạn gian dối, người phạm tội thực hiện việc chiếm đoạt tài sản đó.
Đặc trưng cơ bản của tội phạm này là thủ đoạn gian dối được sử dụng trước thời điểm người phạm tội nhận được tài sản và có vai trò quyết định trong việc làm cho người bị hại tin tưởng, chuyển giao tài sản.
Để xác định một hành vi có cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản hay không, cần xem xét đầy đủ bốn yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định của pháp luật hình sự.
Khách thể trực tiếp của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là quyền sở hữu tài sản được pháp luật bảo vệ. Đối tượng tác động của tội phạm này là tài sản bao gồm: vật, tiền.
Thông qua hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản, người phạm tội đã xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu hoặc người quản lý tài sản, làm ảnh hưởng đến các quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản của họ.
Mặt khách quan của tội phạm được thể hiện thông qua hành vi dùng thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản.
Thủ đoạn gian dối có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, chẳng hạn:
Về mặt pháp lý, hành vi gian dối phải có trước thời điểm thực hiện việc chiếm đoạt tài sản. Người phạm tội sử dụng thông tin gian dối làm cho người bị hại nhận thức sai lệch về sự việc, từ đó tự nguyện chuyển giao tài sản.
Theo khoản 1 Điều 174 Bộ luật Hình sự, giá trị tài sản bị chiếm đoạt thông thường phải từ 2.000.000 đồng trở lên. Trường hợp tài sản có giá trị dưới 2.000.000 đồng, người thực hiện hành vi vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu thuộc một trong các trường hợp luật định.
Chủ thể của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là người có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo quy định.
Theo Điều 12 Bộ luật Hình sự, người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm này.
Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp.
Người phạm tội nhận thức được hành vi đưa ra thông tin gian dối là trái pháp luật, biết việc sử dụng thủ đoạn này có thể khiến người khác giao tài sản và mong muốn chiếm đoạt tài sản đó.
Mục đích chiếm đoạt tài sản phải tồn tại trước khi người phạm tội thực hiện hành vi gian dối để người bị hại giao tài sản. Đây là một trong những căn cứ quan trọng để phân biệt tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản với các hành vi vi phạm nghĩa vụ dân sự hoặc tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.
Điều 174 Bộ luật Hình sự quy định các khung hình phạt căn cứ vào giá trị tài sản bị chiếm đoạt, tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi và các tình tiết định khung.
Cụ thể:
Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản theo quy định tại khoản 5 Điều 174 Bộ luật Hình sự.
Việc áp dụng khung hình phạt cụ thể phải căn cứ vào các dấu hiệu định khung và tình tiết của từng vụ án, không chỉ dựa trên giá trị tài sản bị chiếm đoạt.
Trong thực tiễn giải quyết tranh chấp và các vụ án hình sự, việc phân biệt hai tội danh này có ý nghĩa quan trọng trong xác định đúng bản chất hành vi và trách nhiệm hình sự của người thực hiện.
Cả hai tội đều có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản của người khác. Tuy nhiên, điểm khác biệt cơ bản nằm ở thời điểm phát sinh ý định chiếm đoạt và phương thức thực hiện hành vi.
|
Tiêu chí |
Lừa đảo chiếm đoạt tài sản |
Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản |
|
Căn cứ pháp lý |
Điều 174 BLHS |
Điều 175 BLHS |
|
Thủ đoạn |
Dùng thủ đoạn gian dối để người khác giao tài sản |
Ban đầu nhận tài sản hợp pháp thông qua vay, mượn, thuê hoặc hình thức hợp đồng khác |
|
Thời điểm có ý định chiếm đoạt |
Có trước hoặc tại thời điểm nhận tài sản |
Phát sinh sau khi đã nhận tài sản hợp pháp |
|
Phương thức chiếm đoạt |
Dùng thông tin gian dối khiến người khác tự nguyện giao tài sản |
Dùng thủ đoạn gian dối, bỏ trốn, hoặc sử dụng tài sản vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại trong các trường hợp luật định |
Việc xác định tội danh không chỉ căn cứ vào việc người vay hoặc người nhận tiền không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, mà phải đánh giá toàn diện chứng cứ, mục đích chiếm đoạt và thời điểm phát sinh ý định chiếm đoạt.
Khi phát hiện có dấu hiệu bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản, người bị hại cần chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Trước hết, cần thu thập và bảo quản các tài liệu, chứng cứ có liên quan, bao gồm:
Sau đó, người bị hại có thể gửi đơn tố giác về tội phạm đến cơ quan điều tra có thẩm quyền hoặc cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.
Việc cung cấp đầy đủ chứng cứ có ý nghĩa quan trọng trong quá trình xác minh, đánh giá hành vi và xác định trách nhiệm pháp lý của người có liên quan.
Các vụ việc liên quan đến tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản thường có nhiều tình tiết phức tạp, đặc biệt trong việc xác định thủ đoạn gian dối, thời điểm phát sinh ý định chiếm đoạt, dòng tiền và trách nhiệm của những người có liên quan.
Việc có luật sư tham gia ngay từ giai đoạn đầu giúp khách hàng nhận diện đúng vấn đề pháp lý, xây dựng phương án xử lý phù hợp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trong quá trình giải quyết vụ việc.
Với phương châm hoạt động tận tâm, trách nhiệm và đặt quyền lợi hợp pháp của khách hàng lên hàng đầu, Luật Lưu Danh luôn hướng đến những giải pháp pháp lý phù hợp, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng theo đúng quy định pháp luật.
Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản không chỉ gây thiệt hại trực tiếp đến quyền sở hữu tài sản mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự, an toàn xã hội. Việc xác định đúng dấu hiệu cấu thành tội phạm, đánh giá đầy đủ chứng cứ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong quá trình giải quyết vụ việc.
Khi phát hiện có dấu hiệu bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc bị cơ quan tiến hành tố tụng xem xét trách nhiệm hình sự về tội danh này, khách hàng nên chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý từ luật sư để được tư vấn và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp kịp thời.
Vui lòng điền các thông tin dưới đây. Chúng tôi sẽ liên hệ lại trong 24h làm việc