THỦ TỤC ĐĂNG KÝ BHXH LẦN ĐẦU CHO CHỦ HỘ KINH DOANH

1. CHỦ HỘ KINH DOANH CÁ THỂ CẦN THAM GIA BHXH KHI NÀO?

Căn cứ Điểm m, Khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định:

 “Điều 2. Đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện

1. Người lao động là công dân Việt Nam thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm:

…

m) Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh tham gia theo quy định của Chính phủ; “

Điểm này được hướng dẫn bởi Khoản 2, 3 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP như sau:

“2. Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh quy định tại điểm m khoản 1 Điều 2 của Luật Bảo hiểm xã hội tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm:

a) Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai;

b) Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh không thuộc đối tượng quy định tại điểm a khoản này thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc từ ngày 01 tháng 7 năm 2029.”

Bên cạnh đó, theo Khoản 6, Điều 10 Nghị Quyết 198/2025/QH15 quy định:

“6. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo pháp luật về quản lý thuế.”

Như vậy, kể từ ngày 01/07/2025 đến trước ngày 01/01/2026 thì chủ hộ kinh doanh đăng ký kinh doanh theo phương pháp kê khai thuộc đối tượng phải đóng BHXH bắt buộc, còn chủ hộ kinh doanh đăng ký kinh doanh theo phương pháp khoán thì không bắt buộc đóng BHXH.

Kể từ ngày 01/01/2026 trở về sau, khi hình thức nộp thức nộp thuế theo phương pháp khoán đã bãi bỏ, các hộ kinh doanh phải chuyển sang hình thức kê khai nên các chủ hộ kinh doanh đều thuộc đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc theo quy định pháp luật.

Bên cạnh đó, hiện nay hộ kinh doanh cá thể thuê, sử dụng lao động theo hợp đồng lao động tối thiểu từ 1 tháng trở lên phải đóng BHXH bắt buộc cho người lao động.

2. HỒ SƠ VÀ QUY TRÌNH ĐĂNG KÝ BHXH LẦN ĐẦU CHO CHỦ HỘ KINH DOANH:

Bước 1: Đầu tiên hộ kinh doanh cần đăng ký mã đơn vị để kê khai BHXH, hồ sơ gồm:

• Tờ khai đơn vị tham gia thông tin bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế (Mẫu TK3-TS ban hành kèm theo Quyết định 490/QĐ-BHXH ngày 28/3/2023).
• Bản photo Giấy phép kinh doanh

Sau khi đã chuẩn bị đủ hồ sơ, hộ kinh doanh thực hiện nộp trực tiếp hoặc nộp qua bưu điện cho cơ quan BHXH khu vực nơi đặt trụ sở kinh doanh.

Bước 2: Sau khi đã được cơ quan BHXH cấp mã đơn vị, hộ kinh doanh thực hiện thủ tục báo tăng BHXH, hộ kinh doanh cần chuẩn bị:

• Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT – Tờ khai TK1-TS (cho người lao động);
• Giấy tờ chứng minh người lao động được hưởng quyền lợi BHYT cao hơn (nếu có).
• Danh sách tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp (Mẫu D02-LT ban hành kèm theo Quyết định 1040/QĐ-BHXH ngày 18/8/2020).

Hộ kinh doanh có thể nộp theo các hình thức sau:

• Nộp hồ sơ bản giấy trực tiếp tại bộ phận tiếp nhận hồ sơ của cơ quan BHXH khu vực;
• Nộp hồ sơ bản giấy qua đường bưu điện;
• Nộp qua phần mềm kê khai BHXH trực tuyến hoặc dich vụ công của BHXH tại https://dichvucong.baohiemxahoi.gov.vn/#/index (cần có chữ ký số để ký xác nhận khi nộp hồ sơ).

Lưu ý, hiện nay có một số cơ quan BHXH không nhận hồ sơ bản giấy, vì vậy hộ kinh doanh phải liên hệ cơ quan BHXH khu vực để xác định xem cơ quan BHXH có chấp nhận hồ sơ giấy không trước khi thực hiện nộp bản giấy.

Bước 3: Giải quyết hồ sơ

Không quá 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ của hộ kinh doanh, cơ quan BHXH khu vực sẽ giải quyết và cấp sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế cho chủ hộ kinh doanh.

Kết quả sẽ được gửi về qua dịch vụ bưu chính (VNpost) theo thông tin mà hộ kinh doanh đăng ký với cơ quan BHXH.

3. MỨC ĐÓNG BHXH CỦA CHỦ HỘ KINH DOANH:

Căn cứ điểm d, khoản 1 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định:

 “ d) Đối tượng quy định tại các điểm g, h, m và n khoản 1 Điều 2 của Luật này được lựa chọn tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc nhưng thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.

Sau ít nhất 12 tháng thực hiện đóng bảo hiểm xã hội theo tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội đã lựa chọn thì người lao động được lựa chọn lại tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội;”

Căn cứ Điểm a, Khoản 4 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định:

" a) Mức đóng hằng tháng bằng 3% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc vào quỹ ốm đau và thai sản, 22% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc vào quỹ hưu trí và tử tuất;

Như vậy, Tổng mức đóng BHXH bắt buộc của Chủ hộ kinh doanh là 29,5% tiền lương tháng bao gồm:

• Quỹ ốm đau và thai sản: 3%
• Quỹ hưu trí và tử tuất: 22%

Trên đây là những ý kiến pháp lý của chúng tôi liên quan đến ‘Thủ tục tham gia bảo hiểm xã hội lần đầu cho hộ kinh doanh cá thể”. Nếu khách hàng có bất kỳ thắc mắc nào quý khách có thể liên hệ Công ty Luật TNHH Lưu Danh để được hỗ trợ kịp thời và hiệu quả.

Tp. Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 03 năm 2026